Chúng ta thường nghĩ rằng học tập phụ thuộc nhiều vào trí nhớ hoặc tài năng bẩm sinh. Tuy nhiên, qua quá trình theo học Ngôn ngữ Anh và từ những kiến thức Tâm lý giáo dục, tôi nhận ra rằng: học tập hiệu quả phần lớn phụ thuộc vào cách chúng ta điều chỉnh và làm chủ quá trình đó.
Đó là lúc siêu nhận thức (metacognition) - hay “suy nghĩ về cách mình suy nghĩ” - phát huy tác dụng. Nó không phải là một phép màu, mà là một chuỗi các hành động rất cụ thể:
- Lập kế hoạch: Biết mình cần học gì, đặt mục tiêu cụ thể và chọn tài liệu phù hợp.
- Theo dõi: Trong lúc học, tự hỏi bản thân “Mình có đang hiểu đúng vấn đề này không?” hoặc “Phương pháp này có đang hiệu quả không?”.
- Đánh giá: Sau khi học, nhìn lại xem những gì đã làm tốt và những gì cần thay đổi cho lần sau.
Trong hành trình học tiếng Anh của riêng mình, tôi đã từng gặp không ít khó khăn khi cố gắng ghi nhớ từ vựng bằng cách học thuộc lòng thụ động. Chỉ khi tôi bắt đầu nhận biết được những rào cản của bản thân, chủ động điều chỉnh chiến lược học và mạnh dạn tìm kiếm sự hỗ trợ, quá trình học mới thực sự cải thiện.
Biết mình không biết gì cũng quan trọng không kém việc biết mình đang biết gì. Trở thành một người học tốt hơn không có nghĩa là không bao giờ gặp khó khăn, mà là biết cách đối mặt và vượt qua những khó khăn đó một cách có phương pháp.